23 Dingen leert je in 23 stappen vanalles over het zogenaamde ‘sociale web’. Wat dat is, wat je ermee kunt doen en hoe met name bibliotheken kunnen inspelen op de digitale veranderingen waar we allemaal mee te maken hebben, leer je hier. Vooral door er zelf over na te denken en erover te bloggen, maar ook door er met anderen over te praten.
Collega’s vind je in het overzicht met Blogs. Achtergronden onder Over en FAQ. De Dingen staan op deze weblog omgekeerd chronologisch, dus als je bij het begin wilt beginnen, ga dan naar het complete overzicht van onderwerpen bij Dingen.
Deze site is ook uitstekend te lezen en van reacties te voorzien als je de beschikking hebt over een smartphone. Dus heb je een een iPhone, of iPad of een telefoon met Android of Windows Mobile, surf daarop dan naar www.23dingen.nl en je hebt de Dingen altijd bij de hand.
Heb je een QR codereader op je telefoon, dan ben je nog sneller op de mobiele site.
Y E S ! Je hebt de finish gehaald, het 23e Ding! Je kan jezelf een schouderklop geven voor het feit dat je het hele programma hebt doorlopen. Gefeliciteerd!
Voor dit laatste Ding vraag ik je om terug te kijken op deze ontdekkingsreis. Om er wat lijn in aan te brengen zou je langs deze punten kunnen schrijven.
wat waren je favoriete Dingen die je onderweg hebt leren kennen en gebruiken?
wat heeft dit leerprogramma “gedaan” met jou en met de organisatie waar je werkt?
waren er dingen die je verrasten, als onverwacht resultaat van dit programma?
wat kan er gedaan worden om 23 Dingen te verbeteren?
En vul aan: “23 Dingen was voor mij …”
Het waren intensieve maanden waarin je het soms niet meer zag zitten maar het waren ook tijden waarin er in je organisatie dag in dag uit over Web 2.0 werd gepraat. In elk geval heeft het je ervaring met en je kennis over het nieuwe web flink verrijkt. En je hebt iets gedaan, waar je misschien lang geleden al mee stopte: spelen en spelend leren.
Ik wens je veel succes toe in het doorgaan met spelen en ontdekken. Je weet nu weer hoe dat gaat!
Tenslotte kan je hieronder nog kijken en luisteren naar de bedenkster en promotor van 23 Things, Helene Blowers. Ze spreekt hier naar aanleiding van het afronden van het eerste traject dat werd gedaan bij de Public Library of Charlotte and Mecklenburg.
Het hele 23 Dingen programma staat in het teken van het woord ‘sociaal‘. Foto’s, boeken, favoriete websites, documenten, muziek … het nieuwe web is sociaal en het ‘delen’ van al die ‘dingen’ met vrienden, bekenden en onbekenden is steeds gewoner aan het worden. De grote vraag die je bij dit alles kunt stellen is: “wat heb je persoonlijk nu aan al die dingen en – net zo interessant – wat kunnen bibliotheken er nu mee?”
In dit bijna laatste Ding gaan we kijken welke sociale aspecten bibliotheken toevoegen aan het hart van de collectie: de catalogus.
Vanoudsher is de bibliotheekcatalogus een database met gegevens van boeken. Het ‘formeel’ beschrijven van die boeken is altijd aan strikte regels gebonden geweest. Mede daardoor kunnen gegevens eenduidig doorzocht en getoond worden. In een titelbeschrijving hebben de titel, de auteur, de uitgever en het jaar van uitgave altijd een vaste plaats en dat vinden catalogiseerders en computers fijn.
De inhoudelijke beschrijving van boektitels is altijd het domein geweest van de bibliothecaris. Deze maakt(e) een korte samenvatting (annotatie) van het boek en voegt daar trefwoorden aan toe die afkomstig zijn uit een zorgvuldig vastgelegde lijst of een thesaurus.
Nieuwe technologie maakt het mogelijk om de bibliotheekcatalogus open te stellen voor gebruikers en deze de mogelijkheid te geven om zelf een inhoudelijke beschrijving of recensie van een boek te schrijven. Maar ook om trefwoorden toe te kennen die voor hem of haar van betekenis zijn.
Veel openbare bibliotheken in Nederland maken gebruik van SerialSolutions’ Aquabrowser als zoek- en ontdekmachine. Via een eenvoudig zoekscherm, worden de gevonden media op een grafische manier getoond. Aan de linkerzijde een zogenaamde ‘woordenwolk’ met aan jouw zoekwoord gerelateerde termen. In het midden de lijst met titels en aan de rechterzijde de mogelijheikheid om te verfijnen naar materiaalsoort (boeken, muziek, artikelen e.d.).
De Openbare Bibliotheek Amsterdam was in maart 2008 de eerste Aquabrowser bibliotheek ter wereld waar My Discoveries werd geïntroduceerd en waarin iedere gebruiker ook tags kan toevoegen aan de bibliotheekcatalogus. Na een snelle registratie voor My Discoveries kan je tevens persoonlijke boekenlijsten samenstellen, die ook weer met anderen gedeeld kunnen worden. De tags zorgen ervoor, dat mediatitels op een nog betere manier gevonden kunnen worden. Als iets in My Discoveries opgenomen kan worden, kijk dan uit naar de tekst “Bewaren of taggen…”
Rob Visser van de OBA was op 25 maart 2008 te gast bij Radio Online en werd geinterviewed over My Discoveries. De gehele uitzending is als MP3 bestand te downloaden. Vanaf minuut 9:05
WorldCat van OCLC biedt toegang tot media in alle bibliotheken ter wereld in het netwerk. Daaronder ook alle grote Nederlandse openbare -, wetenschappelijke en enkele speciale bibliotheken, alsmede de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Na registratie is het mogelijk om titels te bewaren, RSS feeds te maken, maar ook om een beoordeling te geven, een recensie te schrijven en om de titel eenvoudig op te nemen als favoriet bij tal van social bookmarkingdiensten. Tenslotte integreert WorldCat eenvoudig in weblogs en met het sociale netwerk Facebook, wat onder meer de mogelijkheid biedt om direct vanuit die omgeving naar media te zoeken.
Lees wat van de achtergrondinformatie en bekijk de genoemde sociale bibliotheekcatalogi. Wat vind je er goed en mooi aan? Wat minder?
Bij de catalogus van de OBA kan je gebruik maken van My Discoveries. Een account dat je daar aanmaakt, is later ook te gebruiken als jouw bibliotheek My Discoveries beschikbaar heeft. Wil je experimenteren met het cursusaccount? Dat kan ook hier met de gebruikersnaam / wachtwoordcombinatie: dingen / 23dingen
Ook bij WorldCat kun je gratis een eigen account maken en gebruik maken van de diensten die zij bieden. Maar wil je gewoon eens kennis ermee maken, dan kan je ook hier inloggen met de gebruikersnaam / wachtwoordcombinatie: 23dingen/ dingen23
Schrijf op je weblog weer een stukje over je ervaringen
Wie herinnert zich dit nog: op vrijdagmiddag na school samen met een vriend en je zakgeld naar de platenwinkel in de stad fietsen, de nieuwste LP van Neil Young kopen. Naar huis en dan onder het genot van een mok thee samen de muziek beluisteren op de Lenco platenspeler. En dan elk nummer bediscussiëren. Vond je deze plaat nou beter dan ‘Deja Vu’? Waar zouden de teksten over gaan? En nu je toch bij elkaar bent, wat vond je kameraad van Dylan’s ‘Slow train coming’? En had ik al gehoord over de nieuwe Fleetwood Mac? En kende ik die ene gozer, hij blijkt een schitterende platencollectie te hebben!
Dit klinkt als nostalgie, maar tegenwoordig is het beluisteren en praten over muziek, het uitwisselen van nieuwtjes en het bekijken van lijstjes een digitale aangelegenheid. En net zoals het kijken naar afbeeldingen, het delen van favorieten, het besnuffelen van elkaars boekenkast ook zo mooi via de tools kan die we eerder in de 23 Dingen tegenkwamen, zo blijkt ook muziek een bindmiddel te zijn om mensen bij elkaar te brengen. Maar ook om rustig in je eentje te genieten van je favoriete muziek.
In dit Ding ga je kennismaken met een van de populairste websites waarin het niet alleen maar gaat om het luisteren naar muziek, maar waarin ook informatie en het bekijken van andermans/vrouws muziek interessant is om zelf op nieuwe artiesten en stijlen te komen: Grooveshark
Grooveshark is een gratis te gebruiken muziekdienst, waarin je ongelimiteerd naar nummers kunt luisteren, afspeellijsten maken en delen met je vrienden via de sociale netwerken. Klassieke muziek tref je er sporadisch aan, maar ben je liefhebber van populaire muziek, folk en jazz dan kom je hier goed aan je trekken.
Om Grooveshark te ontdekken kun je natuurlijk het best zelf een account maken, maar er is ook weer een cursusaccount waarin je wat kunt rondkijken. Voeg ook eens wat nummers toe aan onze collectieve afspeellijst! Hier rechts op de site, kun je de muziek die daarin is geplaatst beluisteren terwijl je aan 23 Dingen werkt.
Tenslotte: last.fm staat bol van de tags, YouTube video’s, concertaankondigingen, recensies en widgets die je op je weblog kan plaatsen.
Sinds mei 2010 is een nieuwe, gratis, online muziekdienst ook in Nederland te gebruiken. Met Spotify kun je eindeloos muziek beluisteren van bijna elke artiest (klassiek en populair), speellijsten maken en delen met je contacten. Spotify heeft overeenkomsten gesloten met de grootste muziekuitgevers en kan rustig gezien worden als een revolutionaire stap in de beschikbaarheid van online muziek. Deze ontwikkeling kan gevolgen hebben voor de bibliotheken. Volg de discussie hierover op de Bibliotheek 2.0 Ning. Spotify is een programma dat je moet downloaden, dus mogelijk is het alleen thuis te gebruiken.
Achtergrondinformatie
Popradio zonder zender / Gijsbert Kamer in Kunstbijlage van de Volkskrant van 10 januari 2008. Op te vragen via de Krantenbank
Lees enkele achtergrondartikelen die hierboven genoemd zijn. Als je nog andere lezenswaardige informatie vindt, meldt dat dan hier in een reactie
Ga naar Grooveshark en log in met het cursusaccount.
Gebruikersnaam: 23dingen en het wachtwoord: dingen23
Ontdek wat Grooveshark je te bieden heeft door dingen uit te proberen: maak vrienden, speel muziek af, voeg muziek toe aan de afspeellijst
OF … ontdek wat de mogelijkheden zijn van alternatieve sociale muzieksites als Last.fm, Deezer of maak een eigen account bij het zeer populaire Spotify
Schrijf er weer een stukje over op je weblog. Heb je suggesties of ideeën wat de bibliotheek met een sociaal muzieknetwerk zou kunnen doen?
Mooi om eens te bekijken… Ga eens naar zoeken.bibliotheek.be, de Vlaamse versie van zoeken.bibliotheek.nl. Zoek naar een CD van een artiest en klik door tot je de albuminformatie ziet. Aan de rechterkant zie je aanbevelingen / related artitst afkomstig uit Last.fm. Als je vervolgens doorklikt op een van die artiesten, zie je direct welke CD’s de bibliotheek in de collectie heeft. Fraai toch?
Bibliotheek 2.0 (in de Engelstalige literatuur Library 2.0 of kortweg L2) is een betrekkelijk nieuwe term die gebruikt wordt voor een verzameling gedachten om op een andere manier bibliotheekdiensten aan te bieden aan de gebruikers. De naam Bibliotheek 2.0 is een afgeleide van Web 2.0 en gekscherend krijgen ook andere branches weleens het label 2.0 opgeplakt wanneer er klantgerichter gewerkt gaat worden: Reizen 2.0, Boodschappendoen 2.0, Koken 2.0 en ga zo maar door. Kernpunt is, dat “2.0″ alle ruimte biedt aan gebruikers om mee te werken aan- en te participeren in de verdere ontwikkeling van bestaande en nieuwe diensten, zowel online als in de echte wereld.
De moderne bibliotheek is niet alleen een fysieke bibliotheek waar gebruikers heengaan (zowel online als in de echte wereld), maar zal tevens de diensten aanbieden op de (virtuele) plekken waar gebruikers zijn. En de moderne bibliotheek maakt gebruik van de Web 2.0 tools waar zij (die gebruikers) al vertrouwd mee zijn.
Velen redeneren dat Bibliotheek 2.0 meer is dan alleen een term om nieuwe Web 2.0 technologiën in een bibliotheeksetting te plaatsen. Het is tevens een term die gebruikte kan worden om een bepaald bewustzijn van de (digitale) veranderingen om ons heen waar te nemen en daar ook actief in mee te willen gaan. Een gedragsverandering dus!
Anderen daarentegen, vinden dat de bibliotheek altijd al 2.0 is geweest: samenwerkend, publieksvriendelijk en gastvrij.
Hoe het ook zij en welke kant de discussie ook uit zal gaan, iedereen die het bibliotheekwezen van nabij volgt, is er van overtuigd dat de bibliotheek van morgen (of over vijf of tien jaar) er totaal anders uit zal zien dan de bibliotheek van vandaag. En dat geldt ook voor het werken in de bibliotheek.
Achtergrondinformatie
De term Library 2.0 is in de Verenigde Staten bedacht en het is dan ook niet verwonderlijk dat de meeste literatuur over dit onderwerp daar is gepubliceerd.
Kees Hamann, directeur van Bibliotheek Vlissingen schreef op basis van dit Manifest een Nederlandse versie: Bibliothecaris 2.0-manifest
Als het je niet teveel moeite kost kun je onderstaande artikelenreeks eens bekijken, die zijn verschenen in een speciale newsletter van het Amerikaanse OCLC:
In het Nederlands besteden een aantal bibliobloggers regelmatig aandacht aan Bibliotheek 2.0. Kijk maar eens op deze weblogs naar de term bibliotheek 2.0:
Momenteel zijn er twee online communities zeer actief op het gebied van Bibliotheek 2.0. Je kunt de discussies en ideëen vrij bekijken, maar om mee te doen kan je het beste lid worden:
bibliotheek20.ning.com, een Nederlands netwerk van bibliothecarissen, werkzaam in allerlei bibliotheektypen
De toekomst
Hoe kan de toekomstige digitale bibliotheek eruit komen te zien? Kijk en luister naar Dennis Eijsten van de Vereniging van Openbare Bibliotheken.
Ontdekoefening
Lees twee of drie artikelen over Bibliotheek 2.0 uit de bronnenlijst (engels en/of Nederlands). Als je zelf andere artikelen hebt gevonden, laat het dan weten via een reactie op dit bericht.
Schrijf een blogpost waarin je je gedachten weergeeft over één van deze artikelen
Meld je aan bij de Nederlandse Bibliotheek 2.0 Ning community met je cursusaccountgegevens.
Schrijf een blogpost over waarin je iets schrijft over hoe jij tegen Bibliotheek 2.0 aankijkt.
Al sinds het begin van het internet, komen mensen online bij elkaar rond een onderwerp dat hen bindt. Zo ontstonden de eerste bulletinboards voor computeraars, enige tijd later gevolgd door de nieuwsgroepen op Usenet en de forums die zich nestelen binnen websites of een zelfstandig leiden. Mensen hebben duidelijk een behoefte om op het internet gelijkgestemden te ontmoeten die met dezelfde vragen en problemen worstelen als zij. Dat varieert van een nieuwsgroep voor verzamelaars van antiek, zeldzame ziekten of huishoudelijke issues, tot forums over wetenschap en religie. Medio negentiger jaren kwamen daar ineens de zogenaamde profielensites bij. Daarbij gaat het niet zozeer om een onderwerp waaromheen mensen zich groeperen, maar draait het vooral om JOU. Orkut en Friendster waren een van de eerste websites waar je je kan aanmelden, een eigen plekje krijgt waarin je vertelt wie je bent, wat je doet en ergens van vindt en waar je belangstelling naar uit gaat. Vervolgens nodig je mensen uit om ook lid te worden van deze profielsite en om vriend met je te worden. Online vrienden bekijken elkaars profielen, maar delen vooral meer met elkaar dan dat allen. Foto’s, muziek, bestanden, maar vooral ook wat hen dagelijks bezig houdt, je deelt het met je vrienden! En hoe meer vrienden je hebt, hoe beter je gebruik kunt maken van wat anderen met je willen delen. Profielsites, communities en vriendensites worden verzameld onder de naam ‘social networks’. De bekendste richten zich op de “persoonlijke” markt (Hyves, Google+, Facebook…). Sterk in opkomst zijn de zakelijke netwerken, onder aanvoering van LinkedIn, waarbij professionals vrienden van elkaar kunnen worden en waar je bijvoorbeeld ook kan terugvallen op de ‘collegae’ van je vrienden. Tenslotte zijn er nog steeds sociale netwerken, waar mensen zich bundelen rondom een gemeenschappelijke interesse. Eerder maakten we al kennis met Flickr, YouTube en LibraryThing als voorbeelden van websites rondom fotografie, video en boeken. Maar ook het in ons land populaire Schoolbank (vind oud-klasgenoten) is zo’n sociaal netwerk. De uitdaging voor bibliotheken, organisaties en bedrijven, ligt in de vraag welke rol sociale netwerken kunnen spelen in de digitale dienstverlening, ontmoeting met klanten en gebruikers en in marketing en promotie van je dienst of product. Waar liggen de mogelijkheden van een “filiaal” op Hyves? Kan de bibliotheek vrienden maken en diensten aanbieden op Facebook? Kunnen nieuwe collega’s gevonden via LinkedIn? En wat kunnen individuele medewerkers met een sociaal netwerk? In dit Ding ga je de wereld van de sociale netwerken ontdekken en nadenken over de vraag of jij je er thuis kan voelen en welke voordelen het voor jouw organisatie heeft om sociaal actief te worden. Achtergrondinformatie
FacebookWereldwijd het grootste sociale netwerk is Facebook. Het aantal gebruikers loopt al richting 1 miljard en ook in Nederland is het inmiddels groter dan Hyves. Om als organisatie ook op Facebook actief te zijn, moet je eerst een persoonlijk account maken, waarna je een zogenaamde ‘Pagina’ kunt maken. Wat aandachtspuntjes voor een organisatie-pagina:
Facebookgebruikers “Liken” jouw pagina. Als zij dat doen, verschijnen de berichten die jij op je Facebookpagina zet op hun startpagina
als eigenaar van een Pagina kun je géén vriend worden van een andere Facebookgebruiker. Wel kun je zien wie jouw Pagina allemaal “Leuk” vinden
registreer zo snel mogelijk het webadres www.facebook.com/organisatienaam Facebook zal je daar vanzelf op attenderen
zorg voor integratie met je website en Twitteraccount. Mensen komen sneller naar je website als zij op Facebook een nieuwtje voorbij zien komen. En updates die je op Twitter doet, kunnen automatisch op Facebook verschijnen
maak gebruik van extra toepassingen om ook externe diensten als LinkedIn, Issuu, Slideshare e.d. te integreren
Google+In de loop van 2011 kwam Google met wat het antwoord moet worden op het steeds groter wordende Facebook. Google+ is het netwerk waarmee gebruikers informatie, links en persoonlijke berichten met elkaar kunnen delen. En aangezien het een verregaande integratie aangaat met de overige Google producten, vind je de Google+ (Like)knop ook bij de zoekmachine resultaten en Picasa. Twee typische onderdelen van Google+ zijn:
Kringen. Zelf gekozen groepen waarin andere Google+ gebruikers zijn opgenomen. Informatie is te delen met Kringen naar eigen keuze
Hangouts. Een aan te maken ‘omgeving’ om met twee of meer mensen tegelijk een videoconferentie te beginnen
Pagina’s. Bedrijven en organisaties kunnen een eigen Pagina opzetten, vergelijkbaar met de Pagina op Facebook
Ontdekoefening Het staat je natuurlijk vrij om lid te worden van een sociaal netwerk. Als je het wilt, maak dan een account op een (of meer) van de netwerken hieronder. Er zijn er echter nog veel meer! Hanteer daarbij de naam die je ook voor 23 Dingen gebruikt. Ga op zoek naar kennissen en sluit vriendschap. Dat gaat nog eenvoudiger dan in het echte leven ;-) Schrijf een stukje over je ervaringen. Wat kan je er allemaal doen, welke mogelijkheden zie je voor de bibliotheek en voor jezelf? Meld je je nergens aan, lees dan in elk geval de achtergrondinformatie en vorm je op basis daarvan een oordeel. Bibliotheek20 Ning: de plek waar toekomstgerichte bibliotheekmensen bij elkaar komen LinkedIn Gebruikersnaam: 23dingen@gmail.com en wachtwoord: dingen23FacebookFacebook staat niet toe dat organisaties en bedrijven een profielpagina hebben. Die is alleen bedoeld voor personen. Daarom is er helaas geen cursusaccount beschikbaar. Maak desgewenst zelf een account aan, of kijk mee bij een Facebookgebruiker. Ga naar de 23 Dingen Pagina. Van een Pagina kan men “fan” worden door te klikken op ‘Vind ik leuk” Google+ Als je al een Google account hebt kun je eenvoudig je Google+ activeren
Wie van boeken, bibliotheken en catalogiseren houdt, zal LibraryThing (ook in een Nederlandse versie) geweldig vinden! Deze website stelt je in staat om je eigen boekenkast in kaart te brengen, te catalogiseren en ook om andere mensen te vinden die een vergelijkbare boekenverzameling en een vergelijkbare smaak hebben zoals jij. Zoek het boek aan de hand van de titel en voeg ‘m toe aan je virtuele boekenkast. Daarna kun je er recensies over lezen van mensen die jouw boek ook bezitten en via hun boeken kun je weer op nieuwe leessuggesties komen. En als je een flink aantal van je boeken hebt gekoppeld aan LibraryThing, kun je ze bijvoorbeeld weergeven op je eigen weblog.
Het zijn niet alleen particulieren die hun boeken op deze manier vindbaar maken, ook bibliotheken ontdekken de mogelijkheden. Grote en kleine bibliotheken koppelen hun collecties aan LibraryThing. En via de LibraryThing widget (eerst inloggen op LibraryThing!) is het mogelijk om via de bibliotheeksite aanbevelingen te laten zien. LibraryThing is al vele samenwerkingen aangegaan met bibliotheken, waarbij Nederland goed van zich doet spreken. Zo kun je vrijwel al je Nederlandstalige boeken terugvinden dankzij een koppeling met de collectie van de Koninklijke Bibliotheek. Met LibraryThing for Libraries (‘Catalog Enhancements’) is de weg naar bibliotheken helemaal geopend.
Kortom, tijd om je boeken eindelijk eens in een catalogus onder te brengen en met bijna 500.000 leden en meer dan 30 miljoen titels moet dat heel goed mogelijk zijn.
LibraryThing for Libraries. Lees hoe LibraryThing aan je eigen bibliotheekcatalogus gekoppeld kan worden (niet voor iedereen relevant)
Ontdekoefening
Ga naar de Nederlanse versie van LibraryThing en maak een persoonlijke account aan
Voeg tenminste 10 boeken toe aan je bibliotheek
Schrijf een blogpost over je ervaringen, waarbij je ook een link legt naar jouw virtuele boekenkast. Hoe populair zijn jouw boeken? Werd er over gediscussieerd?
Je kan ook gebruik maken van het cursusaccount. Gebruikersnaam / wachtwoord: 23dingen / dingen23
Bonus: maak gebruik van de LibraryThing widget, waarmee je je bibliotheek op je weblog kunt tonen. Kom je er niet direct uit, zoek dan hulp bij een van je collega’s of laat dat hier weten.
Nederlandse boekencommunity
Een snel groeiend, Nederlands sociaal netwerk rondom boeken en literatuur is Dizzie.nl
Boeken en vrienden toevoegen, lijstjes maken, recensies schrijven. Zeker waard om eens te bekijken. Wil je niet zelf een account maken om de site van binnen te bekijken, gebruik dan ook hier het cursusaccount.
In alle onderzoeken over de toekomst van het internet – zoals in trendvoorspellingen voor de (nabije) toekomst - zie je een aantal ontwikkelingen terugkomen. Mobiel, Altijd en Overal spelen hierbij een centrale rol; smartphones en tablets zijn in rap tempo de desktop computer en de laptop uit huis en kantoor aan het verdrijven. De wereldwijde verkopen laten een onstuimige groei zien met alleen maar stijgende grafieken. Voor 2011 wordt een globale groei voorzien van 60%. Ook in Nederland lopen de statistieken hiermee in de pas met zo’n 10% tot 15% aan smartphonegebruikers. De verwachting is dat er in ons land in 2011 zo’n 3,2 miljoen smartphones worden verkocht.
Kenmerken
Wat zijn de kenmerken van smartphones en tablets?
ze hebben grote beeldschermen met veel kleuren (vaak) voorzien van een aanraakscherm een zogenaamd touchscreen
een camera is aanwezig om foto´s en video’s te maken
op het toestel is relatief snel mobiel internet beschikbaar
applicaties – ook vaak apps genoemd – (die op zijn minst verbinding hebben met internet) zijn aangepast op mobiel gebruik. Ze zijn dus geschaald naar de schermgrootte en maken geen excessief gebruik van de bandbreedte (transfer van data over internet) of processorcapaciteit (het hart van pc of mobiele telefoon)
De genoemde aspecten zijn ook van toepassing op de zogenaamde tablets, met de iPad en de Samsung Galaxy Tab als vlaggenschepen.
De bekendste smartphones zijn momenteel de iPhone van Apple, de Android toestellen van HTC en Samsung, de Nokia N-series. Onder jongeren is de Blackberry de populairste telefoon. Maar bijna elk merk heeft wel één of meerdere modellen in het assortiment.
Verder zien we meer en meer dat de telefoon een verlengstuk wordt van je sociale netwerk(en). Let maar eens op de reclames over mobiele telefoons. Die gaan al lang niet meer over het bellen en sms-en maar over het binnen handbereik hebben van je sociale netwerk. Ook de (Nederlandse) providers spelen hier handig op in met tarieven voor mobiel internet, vaak gebaseerd op zogenaamde flat fee tarieven. Zolang je niet al te gek met mobiel internet in de weer bent betaal je maandelijks een vast tarief voor internet toegang. Voor € 10,- ben je dan al snel altijd en overal online.
De telefoon is niet primair meer een toestel om mee te bellen maar bovenal om verbonden te zijn met de wereld om je heen. Dat brengt ons tot een laatste kenmerk: locatie.
Vrijwel alle smartphones zijn uitgerust met GPS. Dat lijkt een simpele constatering, maar biedt uiteindelijk een schat aan mogelijkheden om geografisch gebaseerde informatie en diensten aan te bieden, mobiel en realtime. Aangepast en toegespitst op tijdstip en plek.
Applicaties
Een van de grootste groeimarkten gekoppeld aan de stijgende verkoopcijfers van de smartphone is die van de applicaties, de zogenaamde apps. Deze apps worden door de verschillende telefoon-besturingsprogramma’s aangeboden in hun app-stores, waarbij iTunes van de iPhone verreweg de bekendste en grootste is. Daarnaast is er de Android-Market voor de Android-telefoons (gebaseerd op het Google-besturingsprogramma), App World voor Blackberry (een smartphone die zich vooral richt op de zakelijke markt), OVI voor de Nokia toestellen, Marketplace voor Windows Mobile telefoons (voorzien van het Windows-besturingsprogramma).
Het principe is eenvoudig; via de browser of app-store op je telefoon ga je op zoek naar een programma, een app van je gading. Je download het (eventueel na betaling) en je kan er gelijk mee aan de slag.
Scannen om 23 Dingen op je smartphone te bekijken!
Het aanbod in kwantiteit en kwaliteit is overweldigend. Van Jawbreaker en Solitaire (spelletjes) naar QR-code scanners (een soort barcode die je telefoon direct naar websites brengt) via GPS trackers (programma’s die kunnen volgen waar, hoe hoog of hoe snel je bent) naar apps voor je favoriete sociale netwerken (Twitter, Facebook, Hyves of LinkedIn).
Een aparte vermelding is er voor de recente opkomst van Augmented Reality (toegevoegde realiteit) en de rol van de (Nederlandse) browser Layar hierin. Deze app was een van de eerste breed toegankelijke toepassingen van Augmented Reality voor de smartphone. Door de GPS op de telefoon aan een kompas en een camera te verbinden, vertelt de telefoon je waar je naar kijkt en waar je bent. De camera levert het beeld voor de interface en het internet verbindt het geheel aan elkaar. Zo krijg je een filter over het camerabeeld, met daarop informatie van bijvoorbeeld Funda (een makelaarswebsite). Het aantal locaties en informatielagen groeit hard maar is nog betrekkelijk klein waardoor je niet overal de Augmented Reality kan oproepen. Vooral commerciële partijen zijn dit momenteel aan het verkennen.
Bieb app : voor iPhone. Voer je lenersgegevens in en zie wat je op je pasje hebt staan en wanneer het weer retour moet. Vrijwel elke Nederlandse bibliotheek is erin opgenomen
de Bibliotheek : vergelijkbaar met de Bieb app, maar alleen voor Brabantse bibliotheken
Heb je een smartphone inclusief een mobiel internet abonnement, begeef je dan op de app-store van je merk en probeer eens enkele in de artikelen genoemde apps uit. Indien mogelijk op jouw telefoon, experimenteer dan eens met de Augmented Reality-browser Layar en ontdek de wereld op een andere manier. Ben je zelf niet in het bezit van een smartphone, vraag dan eens aan een collega, vriend of familielid die er wel een heeft of die je eens kort een paar van zulke apps kan laten zien, over welke hij of zij enthousiast is en waarom.
Kun je een app bedenken voor de bibliotheek, die gebruik maakt van mobiel internet, camera en/of GPS? QR codes gekoppeld aan recensies van een boek, een mobiele versie van de website? Laat je fantasie het werk doen en schrijf je bevindingen en ideeën weer op in een blogbericht!
De videohosting sites zijn in de afgelopen jaren als paddestoelen uit de grond geschoten, met YouTube (er is ook een Nederlandse versie!) als absolute uitschieter wat populariteit betreft. Deze websites stellen gebruikers in staat om op eenvoudige wijze hun digitaal gemaakt films (met telefoon, fotocamera of digitale videocamera gemaakt) te uploaden en te vertonen aan het grote publiek (of aan mensen die je daarvoor aanwijst).
Snuffel eens rond op YouTube en ontdek wat deze site te bieden heeft voor particulieren en bibliotheken. Wat is er te vinden over je favoriete artiest, hoe werkt een afspeellijst, hoe beheer je je eigen kanaal en hoe zoek je via de rubrieken?
Ontdek de kracht van YouTube en Vimeo en help mee om boodschappen te verspreiden, door video’s in te sluiten (te embedden) in je blogposts. Dit filmpje werd een grote hit, mede dankzij de snelle verspreiding via de sociale media!
Achtergrondinformatie
Wikipedia heeft uiteraard een artikel over YouTube
Vimeo is een concurrent van YouTube, waar vooral de betere beeldkwaliteit opvalt. Gebruikersnaam 23dingen@gmail.com en wachtwoord dingen23
Blip.tv host video en podcasts om in je weblog te gebruiken
Bibliotheek Waterweg maakt gebruik van YouTube en Vimeo voor de instructieve serie ‘Hoe werkt het?‘
Ontdekoefening
Surf door YouTube, bekijk tags, rubrieken, de zoekmogelijkheden etc. en schrijf erover op je blog. Wat kan je bibliotheek ermee doen ter promotie van de diensten? Wellicht wil je een bibliotheekfilmpje in je blog plaatsen? Onder elke video vind je de code om een filmpje op je blog in te sluiten. Kopieer en plak deze in je blogpost. Let wel op dat je dan in de HTML weergave van het bericht werkt!
Bonus. YouTube is eigendom van Google en daardoor kun je er met je eigen Gmail/Blogger gebruikersnaam en wachtwoord inloggen. Je kunt dan uploaden, kanalen maken, afspeellijsten samenstellen en nog veel meer. Dus, beschik je over een telefoon of fotocamera waarmee je kunt filmen … loop eens rond in de bibliotheek en laat die camera lopen. Boeken, tijdschriften, mensen (vraag toestemming!), computers, bordjes, geef je creativiteit de ruimte en upload het naar YouTube.
Een belangrijke internettrend van de afgelopen jaren is locatie. Locatie is overal, niet alleen op het web maar ook bijvoorbeeld in de navigatieapparatuur in je auto of GPS op je mobiele telefoon. Het gevolg is dat er op websites steeds meer aandacht is voor locatiegeoriënteerde toepassingen, tools en gadgets.
De ontwikkeling van locatiegeoriënteerde toepassingen is ooit ontstaan in de hoek van ruimtelijke ordening, de zogenaamde GIS systemen (Geografische Informatie Systemen). Deze werden in eerste instantie vooral bij gemeenten toegepast om de omgeving, bestemmingsplannen en ontwikkelingen weer te geven.
Het begrip “locatie” werd pas echt populair sinds de lancering van Google Earth (let op, dit is een programma dat je moet downloaden!) en Google Maps in 2005. Het grote voordeel van de beide programma’s is, dat je betrekkelijk eenvoudig zelf informatie kunt toevoegen aan een kaart.
Google Maps kun je op verschillende manieren gebruiken:
Om locaties mee op te zoeken. Je kunt hierbij bijvoorbeeld ook aangeven of je Wikipedia-artikelen of foto’s van die locatie op de kaart wilt zien
Om met Google Latitude aan anderen te vertellen wat je locatie is, bijvoorbeeld op de website of – steeds populairder, via je mobiele telefoon of fotocamera
Als kaartlaag in websites, in de vorm van mashups, zoals we ook al bij Ding 7 zijn tegengekomen. Net als Flickr is Google Maps via een API (Application Programming Interface) beschikbaar voor bouwers van websites (nog een uitleg over API in deze presentatie), zodat zij zelf nieuwe toepassingen kunnen maken. Op Google Maps Mania kun je een lijst vinden van mashups die met Google Maps zijn gemaakt
Ontelbaar veel applicaties voor smartphones maken gebruik van Google Maps. Een van de populairste apps is Foursquare, waarbij je ‘incheckt’ op een locatie om punten te verdienen.
Google StreetView Nederland is door Google vrijwel volledig op straatniveau gefotografeerd. Street View stelt je in staat door straten te lopen en in te zoomen op alles wat je ziet. Je bibliotheek, je eigen woning, markante plekken, overal waar de Google auto kon komen, is in beeld gebracht. Zoek in Google Maps maar eens naar een adres en sleep het oranje popje naar de rode druppel
Georefereren
Om gegevens op een kaart (bijvoorbeeld een Google Map) te kunnen tonen, moet je de locatie vastleggen. Dit wordt georefereren genoemd. Soms is de locatie een enkel punt, bijvoorbeeld een plaats waar een foto genomen is. In andere gevallen, zoals bij luchtfoto’s of kaarten, is de locatie een gebied.
Embedden
Grotere kaart weergeven
Iedere Google Maps kaart en iedere Street View opname is te embedden (in te sluiten) in je website of weblog. Rechtsboven klik je op Link en vervolgens krijg je een HTML code aangeboden die je kunt gebruiken op je blog. Een voorbeeld van een ingesloten Street View opname zie je hierboven, van de Bibliotheek Oss,
Ontdekoefening
In deze oefeningen ga je aan de slag met locatiegeoriënteerde toepassingen.
1. Ontdek en speel met Google Maps en Google Street View. Ben je leuke of mooie toepassingen tegengekomen, laat het ons dan weten in een reactie aan het einde van dit Ding
2. Schrijf een bericht op je weblog. Wat vind je de toepassing die je bekeken hebt? Zie je nóg meer mogelijkheden voor bibliotheken?
Bonusoefening
Maak een eigen Google Map. Ga hiervoor naar Google Maps, zorg dat je bent ingelogd met je Google-account en klik op ‘Mijn kaarten’. Je kunt zelf punten of lijnen op de kaart zetten. Die punten kun je voorzien van een korte uitleg, eventueel zelfs voorzien van afbeeldingen en films.
Maak bijvoorbeeld een kaart met je favoriete gebouwen, de route naar de bibliotheek vanuit een vertrekpunt, de beschreven plaatsen in een roman, of de plaatsen waar je nog graag op vakantie zou willen gaan. Via de knop ‘Link’ rechtsboven kun je de code kopiëren om de Google Map of de Street View opname in je eigen blogpost op te nemen. Je kunt je kaart ook openstellen voor aanvulling door anderen, zodat je echt van een samenwerkingsproject kunt spreken!
En natuurlijk deel je het resultaat van je noeste arbeid met ons, via je weblog.
Mooie voorbeelden Enkele voorbeelden waarbij Google Maps als kaartlaag gebruikt is om informatie op een website te tonen:
Amersfoort 750 op de kaart – Archief Eemland maakt gebruik van Google Maps om oude stadsplattegronden te laten zien. Je kunt daarnaast steeds verder doorklikken voor informatie en foto’s
Nederland 1858-1870 – Deze pagina combineert onder andere Kuypers Gemeente-Atlas van Nederland uit 1865-1870 met Google Maps. Kies voor de “hybride afbeelding” in het menu links. Gemaakt door Leen Kievit
"23 Dingen" is een bewerking van het Learning 2.0 programma, ontwikkeld door Helene Blowers van de Public Library of Charlotte Mecklenburg County, USA.
De opzet en de inhoud zijn met toestemming overgenomen. De bewerking van dit programma naar het Nederlands, is toegestaan aan Coers Internet Trainingen. De Vereniging van Openbare Bibliotheken en CIT zijn daarvoor zeer erkentelijk.
23 Dingen leert je in 23 stappen vanalles over het zogenaamde ‘sociale web’. Wat dat is, wat je ermee kunt doen en hoe met name bibliotheken kunnen inspelen op de digitale veranderingen waar we allemaal mee te maken hebben, leer je hier. Vooral door er zelf over na te denken en erover te bloggen, maar ook door er met anderen over te praten.
Het hele 23 Dingen programma staat in het teken van het woord ‘sociaal‘. Foto’s, boeken, favoriete websites, documenten, muziek … het nieuwe web is sociaal en het ‘delen’ van al die ‘dingen’ met vrienden, bekenden en onbekenden is steeds gewoner aan het worden. De grote vraag die je bij dit alles kunt stellen is: “wat heb je persoonlijk nu aan al die dingen en – net zo interessant – wat kunnen bibliotheken er nu mee?”
Veel 
Wie herinnert zich dit nog: op vrijdagmiddag na school samen met een vriend en je zakgeld naar de platenwinkel in de stad fietsen, de nieuwste LP van Neil Young kopen. Naar huis en dan onder het genot van een mok thee samen de muziek beluisteren op de Lenco platenspeler. En dan elk nummer bediscussiëren. Vond je deze plaat nou beter dan ‘Deja Vu’? Waar zouden de teksten over gaan? En nu je toch bij elkaar bent, wat vond je kameraad van Dylan’s ‘Slow train coming’? En had ik al gehoord over de nieuwe Fleetwood Mac? En kende ik die ene gozer, hij blijkt een schitterende platencollectie te hebben!
Sinds mei 2010 is een nieuwe, gratis, online muziekdienst ook in Nederland te gebruiken. Met 
Mooi om eens te bekijken… Ga eens naar 
Medio negentiger jaren kwamen daar ineens de zogenaamde profielensites bij. Daarbij gaat het niet zozeer om een onderwerp waaromheen mensen zich groeperen, maar draait het vooral om JOU. 
Wie van boeken, bibliotheken en catalogiseren houdt, zal 
De bekendste smartphones zijn momenteel de iPhone van Apple, de Android toestellen van HTC en Samsung, de Nokia N-series. Onder jongeren is de Blackberry de populairste telefoon. Maar bijna elk merk heeft wel één of meerdere modellen in het assortiment.
Nederland is door Google vrijwel volledig op straatniveau gefotografeerd. 
